Yat ve tekne taşıma operasyonları, sıradan bir lowbed işine benzemez. Yat gövdesinin bir noktasında çelik temas oluştuğunda gelcoat çatlar, onarımı on bin Euro'dan başlar. Bu yüzden bu işi gerçekten yapan tersaneler standart bir lowbed kullanmaz — özel tasarım yat römorklarına yatırım yaparlar.
Konya'daki fabrikamızda Akdeniz tersaneleri için sık sık yat römorku üretiyoruz. Şu yazıyı, "tekne taşımak için lowbed alabilir miyim?" diye soran herkese cevap olarak yazıyorum.
Yat römorkunun standart lowbed'den dört farkı var
Birincisi gövde profili. Standart bir lowbed platformu düz; yat römorkunda V şeklinde bir yatak (cradle) var. Bu yatak teknenin kendi gövde profiline tam oturuyor. Düz platforma tekne yatırıyorsanız önce ahşap takoz veya minder dizmek zorundasınız, dağılma riski var.
İkincisi hidrolik askı. Yatın 5 tondan 50 tona kadar değişen ağırlığı düşünüldüğünde, römorkun 200 mm aşağı inebilmesi büyük fark. Bu sayede tersanede boatlift veya crane olmadan da teknenin yatağa oturması mümkün oluyor. Bizim römorklarımızda bu hidrolik askı standart.
Üçüncüsü temas yüzeyleri. Her temas noktasında EPDM kauçuk yastık var. Çelik-gelcoat teması cila çatlatır; 5-15 bin Euro arası onarım faturası. Yastıklarımızı yıllar boyunca yapılan müşteri raporlarına göre güncelledik, şu an üç farklı sertlikte var.
Dördüncüsü platform yüksekliği. Standart lowbed 800-850 mm yükseklikte; yat römorkunda 600-700 mm. Köprü altı geçişleri ve özellikle suya yaklaşırken yükleme açısı için bu fark kritik.
Tekneye göre römork tipi
10 metrelik bir sürat teknesi veya RIB için iki dingilli, hafif bir yat römorku yeterli. Bu sınıfı genelde küçük marin firmaları alıyor, fiyat-performansı iyi. 10-15 metre yelkenli (sloop, ketch) için 3 dingilli, V-yataklı bir model gerekiyor. Mid-yacht dediğimiz 15-25 metre motoryatlar için 4 dingilli ve hidrolik askılı çözüm şart — 20 tonun üstünde yük zaten 3 dingille zor.
Mega-yat dediğimiz 25 metreden büyükleri ise özel imalat işidir. Standart bir model yok; her teknenin ölçüsüne göre yatak, dingil sayısı, askı tasarımı baştan yapılıyor.
Operasyon nasıl yapılıyor
Tersaneden denize bir yat indirme operasyonu sıkıdır. Önce tekne ölçülür: LOA, max beam, draft, gerçek ağırlık — bunları teknenin sertifikasından doğrularız, gerçek değerleri kullanmak şart. Sonra rota planlanır, köprü yükseklikleri, dönüş yarıçapları, gabari izinleri kontrol edilir.
Tersanede yükleme aşamasında boatlift veya crane teknenin yatağa oturmasını sağlar; yatak V profile göre önceden ayarlanmıştır. Tekne 4-6 noktadan yastıklı kayışla sabitlenir. Sonra hidrolik askı yola çıkmaya hazır konumuna yükselir.
AB'ye gidiyorsanız "uzun yük" tabela ve sinyalleri eklenir. Limanda indirme aşaması tersini takip eder: askıyı düşür, kayışları aç, water-launch.
Sigorta — sık atlanır
Standart treyler sigortası tekne yükünü kapsamaz. Operasyon için iki ayrı poliçe gerekiyor: marine cargo sigortası yükleme-indirme ve nakliye sırasındaki tekne hasarını kapsar; liability sigortası römorktan kaynaklanan üçüncü taraf zararlarını kapsar.
Bu detayı atlayan tersaneler ilk hasarda büyük şok yaşıyor. İmkânsız değil ama poliçeyi önce çıkarmak çok daha ucuza geliyor.
Türkiye'den Avrupa'ya yat ihracı
Eğer tekneyi AB Gümrük Birliği dışındaki bir Türk müşterisinden satın aldıysanız T1 transit belgesi şart. AB üyesi müşterisi varsa A.TR ile geçiş yeterli. Marine cargo poliçesi her durumda. Yat ruhsatı veya satın alma faturası, CE/RCD belgesi (AB satışı için) zorunlu.
Bu süreçte ihracat ekibimiz yıllardır çalışıyor; tek tek müşterilerimize yardımcı oluyoruz.
Sonuç
Yat taşıma standart bir iş değildir. Standart bir römork da uygun değildir. V-yatak, EPDM yastık, hidrolik askı, sub-700 mm platform — bu dört şeyi bir arada bulamıyorsanız yat römorku almıyorsunuz demektir.
Spesifik bir teknenizin ölçüsüne göre teklif istemek isterseniz tekne ölçülerinizle [bize yazın](/contact). Yatak boyutunu, askı kapasitesini, dingil seçimini birlikte belirleriz.